Lokalitet delovanja

Deliblatska peščara

U jugoistočnom delu Panonske nizije, u Vojvodini, nalazi se najveća Evropska kontinentalna peščara Deliblatska peščara. Ova eolska akumulacija silikatno-karbonatnog peska, formirana tokom ledenog doba, postepeno je obrastala vrstama iz okolnih područja, koja su formirale specifičnu autohtonu vegetaciju.

Tokom istorijskog perioda Peščara je bila pod stabilnim šumskim i travnim zajednicama. U 18. veku preteranom sečom, paljenjem šuma i nekontrolisanom ispašom, uništavana je autohtona vegetacija Deliblatske peščare, tako da je ogoljena polovina njene aktuelne površine. Vetar Košava, orkanske snage, pokretao je nevezane peščane mase i zasipao okolna poljoprivredna zemljišta. Pošumljavanje otvorenih površina bilo je jedini efikasan način stabilizacije pokretnih peščanih masa. Stoga je 1818. godine šumarski inženjer Franc Bahofen započeo radove, da bi njegovi sledbenici tek 1907. godine uspešno završili poduhvat pošumljavanja peskova vejača.


Od 1912. godine počinje gazdovanje zaštitnim šumama Deliblatske peščare po principima klasičnog šumarstva. Polovinom 20. veka ideja zaštite prirode preovlađuje, tako da Deliblatska peščara dobija status zaštićenog prirodnog dobra. Područje je izdvojenoe u posebnu biljno-geografsku oblast - Deliblaticum. U nacionalnim okvirima Peščara je prirodno dobro prve kategorije zaštite, a u međunarodnim: jedno od najznačajnijih staništa ptica i biljaka u Evropi, dok je vlažno područje priobalja Dunava zaštićeno ramsarskom konvencijom. Rezervat se nalazi u evropskom Zelenom pojasu, a predloženo je za područje Natura 2000 i Rezervat Biosfere. Uredbom Vlade Republike Srbije, 2002.godine, proglašen je Specijalni rezervat prirode ''Deliblatska peščara'' na ukupnoj površini od 35.000 ha, kao prirodno dobro od izuzetnog značaja i uspostavljen je trostepeni režim zaštite.

Specifičnost Deliblatske peščare je njena šumo-stepska vegetacija jedinstvena u Panonskoj niziji i izražen dinski reljef. Klima je umereno-kontinentalna sa specifičnom mikroklimom koju karakterišu rani i kasni mrazevi i velika temperaturna amplituda. U toku zime duva vetar Košava koji dostiže i orkansku brzinu. Deliblatska peščara je područje bez površinskih vodotokova. Padavine se u obliku podzemnih voda kreću do obodnih izvora, odakle potocima i kanalima stižu do reke Dunav. Podzemne vode centralnog delu su na dubini od 200m.


Biljni svet karakterišu peščarske, stepske, šumske, močvarne i vodene zajednice. Od blizu 900 biljnih vrsta koje nastanjuju Deliblatsku peščaru najkarekterističnije su biljke stepskih staništa: banatski božur, stepski božur, šerpet i bademić dok je kleka jedini samonikli četinar. Samonikle šume izgrađene su od virgilijskog hrasta i bele lipe. Više od polovine aktuelne površine Deliblatske peščare obrastao je alohtonom šumom bagrema, crnog i belog bora.

Životinjski svet odlikuju vrste peščarskih i stepskih staništa: stepski soko, slepo kuče i stepski skočimiš, dok je u šumama i stalno prisustvo jelena, srna i divljih svinja. Vodeni ekosistemi obale Dunava gnezdilišta su retkih ptica močvarica: malog kormorana, žute čaplje i masovna privremena obitavališta ptica selica: laste bregunice i divljih gusaka.

Deliblatska peščara predstavlja jedno od najistraženijih područja u Srbiji. Do sada je objavljeno gotovo 1000 stručnih i naučnih radova na mađarskom, nemačkom i srpskom jeziku.



Školsko rekreativni centar Čardak


U samom centru Deliblatske peščare nalazi se školsko rekreativni centar Čardak, koji je na samo 60 km od Beograda. Pored sportskih sadržaja koje nudi, posetioci mogu da uživaju u prirodi koja ga okružuje.